De gemeenteraad van Oud-Heverlee heeft recent beslist om het recht van voorkoop van de Vlaamse Codex Wonen in te voeren op een aantal percelen. Met deze beslissing wil de gemeente haar woonbeleid versterken en gericht inspelen op de behoefte aan betaalbare woningen.
Vroeger werd dit recht van voorkoop grotendeels automatisch geregeld door de Vlaamse overheid. Sinds 2023 is dit gewijzigd: gemeenten krijgen zelf de bevoegdheid om te bepalen waar en wanneer dit recht wordt toegepast. Oud-Heverlee maakt nu gebruik van die mogelijkheid door een weloverwogen afbakening te maken van zones waar dit instrument relevant kan zijn.
Wat betekent dit concreet?
Het recht van voorkoop geeft de woonmaatschappij Dijledal (en de gemeente) de kans om, bij de verkoop van bepaalde gronden of woningen, deze bij voorrang te kopen tegen dezelfde prijs en dezelfde voorwaarden die met een kandidaat-koper is overeengekomen. Dit is een belangrijk instrument om op termijn gronden en panden te verwerven die geschikt zijn voor sociale en betaalbare huisvesting, of voor functies die daar rechtstreeks mee verbonden zijn (infrastructuuraanleg, initiatieven voor het optimaliseren van de leefbaarheid, ondersteunende dienstverlening). Zo wil de gemeente bijdragen aan een evenwichtiger en toegankelijker woonaanbod, in het bijzonder in en rond de dorpskernen.
Het recht van voorkoop heeft geen negatieve impact op de verkoopprijs. De eigenaar blijft volledig vrij om een koper te zoeken en met die koper een prijs en voorwaarden overeen te komen. Pas nadat de onderhandelingen zijn afgerond en de verkoopovereenkomst is ondertekend, kan de woonmaatschappij of de gemeente beslissen om het voorkooprecht uit te oefenen. Dat gebeurt tegen exact dezelfde prijs en voorwaarden als opgenomen in de verkoopovereenkomst. Voor de verkoper verandert er financieel dus niets.
De gemeente en de woonmaatschappij beschikken over een termijn van twee maanden om een beslissing te nemen. Aangezien de definitieve akte pas binnen vier maanden na de ondertekening van de verkoopovereenkomst moet worden verleden, is er ruim voldoende tijd om deze procedure af te ronden zonder enige impact op de normale timing van de verkoop.
Daarnaast zijn er een aantal belangrijke uitzonderingen:
- Aankoop van een eerste woning: wie een eerste en enige woning aankoopt, valt niet onder het voorkooprecht.
- Appartementen en mede-eigendom: woningen in een appartementsgebouw zijn uitgesloten.
- Garages en staanplaatsen: deze vallen niet onder het systeem.
- Individuele bouwloten in een verkaveling: deze worden niet geviseerd wanneer ze afzonderlijk verkocht worden.
- Specifieke sociale verkopen: verkopen door de woonmaatschappij of in het kader van sociale projecten zijn uitgesloten.
- Het voorkooprecht is alleen van toepassing bij een verkoop aan een derde. Het is niet van toepassing bij schenkingen, erfenissen of verdelingen.
- Ook een verkoop tussen echtgenoten, ouders en kinderen of grootouders en kleinkinderen valt niet onder dit systeem
Gerichte en tijdelijke maatregel
Het recht van voorkoop geldt enkel in welbepaalde zones die de gemeente aanduidt, voornamelijk in de dorpskernen en hun omgeving. Ook de voormalige sociale woonwijken (Bomenwijk, Bloemenwijk en Kerkeveld) maken deel uit van deze zones. Bovendien is deze afbakening tijdelijk en geldt ze voor maximaal 15 jaar.
Een investering in de toekomst van wonen
Met deze beslissing kiest Oud-Heverlee bewust voor een actief en toekomstgericht woonbeleid. De gemeente hanteert dit instrument om het Bindend Sociaal Objectief dat aan haar wordt opgelegd, te behalen.
Het recht van voorkoop is daarbij geen belemmering voor inwoners, maar wel een strategisch middel om op het juiste moment kansen te grijpen en te bouwen aan een divers en betaalbaar woonaanbod.
Meer informatie:
Wie wenst te weten of een woning in de betreffende zone valt, kan dit opzoeken via volgende link: www.geopunt.be/recht-van-voorkoop (adres ingeven en klikken op Geografisch themabestand ‘Vlaamse voorkooprechten’.
Veelgestelde vragen
Heb je vragen, bekijk dan eerst even het overzicht met veelgestelde vragen.
Juridische grond
Vlaamse Codex Wonen van 2021, artikel 5.76 tot en met 5.78 Besluit Vlaamse Codex Wonen van 2021, boek 5, deel 6, artikel 5.208 tot en met artikel 5.209 Decreet van 25 mei 2007 houdende de harmonisering van de procedures van voorkooprechten Decreet van 16 juni 2006 betreffende het oprichten van de Vlaamse Grondenbank en houdende wijziging van diverse bepalingen, titel IV, hoofdstuk I, II en VI